ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ Σύνδρομο Πολλαπλών Αυτοάνοσων Νοσημάτων ΤΕΛΙΚΟ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

(Multiple autoimmune Syndrome; MAS)

Πολλαπλές αυτοάνοσες διαταραχές εμφανίζονται με αυξημένη συχνότητα σε ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό άλλης αυτοάνοσης νόσου. Για τα άτομα που έχουν περισσότερα από ένα διαγνωσμένα αυτοάνοσα νοσήματα, ονομάζεται πολυαυτοανοσία.

Το πολλαπλό αυτοάνοσο σύνδρομο (ή σύνδρομο πολλαπλών αυτοάνοσων νοσημάτων), είναι, εξ ορισμού, η συνδυασμένη εμφάνιση τουλάχιστον τριών αυτοάνοσων νοσημάτων στο ίδιο άτομο.

Περίπου το 25% των ασθενών με ένα αυτοάνοσο νόσημα κινδυνεύουν να εμφανίσουν και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα. Τα άτομα με πολλαπλό αυτοάνοσο σύνδρομο έχουν συνήθως τουλάχιστον μία δερματολογική πάθηση, συνήθως λεύκη ή γυροειδή αλωπεκία. Η ταυτόχρονη εμφάνιση πέντε αυτοάνοσων νοσημάτων θεωρείται εξαιρετικά σπάνια.

Ένας αριθμός παραγόντων θεωρείται ότι συμβάλλουν στην ανάπτυξη πολλαπλών αυτοάνοσων νοσημάτων. Αυτά περιλαμβάνουν περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως μια ιογενή ασθένεια ή παρατεταμένη έκθεση σε ορισμένες τοξικές χημικές ουσίες, καθώς και γενετικούς παράγοντες.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Συνδρόμου ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

Με βάση τον επιπολασμό ορισμένων παθήσεων που εμφανίζονται ταυτόχρονα έχει δημιουργηθεί ένα σύστημα ταξινόμησης για άτομα με 2 αυτοάνοσα νοσήματα.

Το ταξινομικό αυτό σχήμα, το οποίο διαχωρίζει το σύνδρομο πολλαπλών αυτοάνοσων νοσημάτων σε τρεις τύπους, είναι χρήσιμο για την ανίχνευση μιας νέας νόσου όταν εμφανίζονται για πρώτη φορά τα συμπτώματα και βοηθά στον προσδιορισμό του σημείου που πιθανότατα «ταιριάζει» η τρίτη συνθήκη.

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ τύπου 1 : Βαρεία μυασθένεια, θύμωμα, πολυμυοσίτιδα, γιγαντοκυτταρική μυοκαρδίτιδα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ τύπου 2 : σύνδρομο Sjögren, ρευματοειδής αρθρίτιδα, πρωτοπαθής χολική κίρρωση, σκληρόδερμα, αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Τύπου 3 : Αυτοάνοση νόσος θυρεοειδούς, μυασθένεια gravis και/ή θύμωμα, σύνδρομο Sjögren, κακοήθης αναιμία, ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα, νόσος του Addison, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, λεύκη, αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία, ΣΕΛ, ερπητοειδής δερματίτιδα. Στην ομάδα αυτή το HLA-B8 και/ή -DR3 ή -DR5 φαίνεται να είναι ένας σημαντικός παράγοντας.

Άλλες καταστάσεις που απαντώνται σε διάφορους συνδυασμούς στο MAS είναι η πέμφιγα και η αυτοάνοση νόσος του θυρεοειδούς στο MAS τύπου 1.

Χρόνια ενεργός ηπατίτιδα (CAH), ΣΕΛ, πέμφιγα, πομφολυγώδης πεμφιγοειδές, AIHA, ITP, γυροειδής αλωπεκία και νόσος του Addison, στο MAS τύπου 2.

Επίκτητος πρωτοπαθής υπογοναδισμός, υποφυσίτιδα, ΡΑ, PBC, υποτροπιάζουσα πολυχονδρίτιδα, σκλήρυνση κατά πλάκας, CAH, ελκώδης κολίτιδα και σκληρόδερμα σε MAS τύπου 3.

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ : Πως δημιουργείται το MAS;

Ο μηχανισμός του MAS δεν είναι γνωστός

Ο υποκείμενος μηχανισμός που οδηγεί σε MAS δεν είναι πλήρως κατανοητός, αλλά υποστηρίζεται ότι στην παθογένεσή του εμπλέκονται γενετικοί, λοιμώδεις και ψυχολογικοί παράγοντες.

Οι περιβαλλοντικοί ερεθισμοί σε ένα γενετικά ευαίσθητο άτομο πιστεύεται ότι προκαλούν διαταραχές της ανοσολογικής ρύθμισης.

Ιοί

Σε πειράματα σε ζώα έχουν βρεθεί πολλαπλά αυτοαντισώματα μετά από λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό.

Αυτοαντισώματα

Πολλαπλά αυτοαντισώματα μπορούν να βρεθούν σε έναν ασθενή και ορισμένα από τα συγκεκριμένα μονο- ή πολυ – κλωνικά αυτοαντισώματα μπορεί να είναι αντιδραστικά σε πολλαπλά όργανα.

Τα αυτοάνοσα φαινόμενα μπορεί να είναι εμφανή σε άτομα με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Η ελκώδης κολίτιδα, ειδικότερα, εμφανίζει υψηλή συχνότητα συναφών αυτοάνοσων νοσημάτων, συμπεριλαμβανομένου του υποθυρεοειδισμού, της πρωτοπαθούς σκληρυντικής χολαγγειίτιδας, της λεύκης και της γυροειδούς αλωπεκίας [5].

Οι Jewell και συν. διαπίστωσαν ότι τουλάχιστον μία αυτοάνοση διαταραχή βρέθηκε στο 9% των ασθενών με UC, 2% με νόσο του Crohn και 2% στους μάρτυρες [6]. Τα αποτελέσματα αυτά παρέχουν περαιτέρω έμμεσες ενδείξεις για την συμμετοχή αυτοάνοσων μηχανισμών στην παθογένεση της ελκώδους κολίτιδας. Ο παθογενετικός μηχανισμός μπορεί να είναι κυτταρικό(α) αντιγόνο(α) που μοιράζονται το κόλον και τα εξωκολονικά όργανα.

Τα αποτελέσματα από μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine (2015) αποκάλυψαν ότι σε 10 αυτοάνοσες ασθένειες με έναρξη στην παιδική ηλικία, υπήρχαν 22 γονιδιακά σήματα που μοιράζονταν δύο ή περισσότερες από τις ασθένειες και 19 κοινά σε τουλάχιστον τρεις από τις αυτοάνοσες ασθένειες.

Αρκετά από τα γονιδιακά σήματα που εντοπίστηκαν ήταν σε μονοπάτια συνδεδεμένα με κύτταρα και σηματοδότηση που παίζουν σημαντικό ρόλο στο ανοσοποιητικό σύστημα – και στις αυτοάνοσες διεργασίες, συγκεκριμένα (8).

Τα 10 αυτοάνοσα νοσήματα ήταν ο διαβήτης τύπου 1, η κοιλιοκάκη, η νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα, η κοινή ποικίλη ανοσοανεπάρκεια, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η νόσος του Crohn, η ελκώδης κολίτιδα, η ψωρίαση, η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα και η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα.

Φάρμακα

Τα ανοσοτροποποιητικά φάρμακα που χορηγούνται στα αυτοάνοσα νοσήματα μπορεί να πυροδοτήσουν ένα άλλο αυτοάνοσο νόσημα

Μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι όταν χορηγούνται ανοσοτροποποιητικά φάρμακα (φάρμακα που μεταβάλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα) για την θεραπεία μιας αυτοάνοσης νόσου, οι αλλαγές που μπορεί να επιφέρουν στο ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί στην πραγματικότητα να πυροδοτήσουν την έναρξη μιας άλλης αυτοάνοσης νόσου (9).

ΜΗΝΥΜΑ (χωρίς χρέωση και υποχρέωση)

Εάν έχετε λεύκη ή γυροειδή αλωπεκία καλό είναι να κάνετε έναν ανοσορευματολογικό έλεγχο κατά τακτά χρονικά διαστήματα μήπως κρύβεται από κάτω κάποιο άλλο αυτοάνοσο νόσημα, π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Ακόμα, εάν έχετε οποιοδήποτε αυτοάνοσο νόσημα, ιδιαίτερα θυρεοειδίτιδα Hashimoto ψάξτε το έντερο μήπως έχετε δυσβίωση (διαταραχή της μικροχλωρίδας του εντέρου) η οποία ενοχοποιείται για την δημιουργία πολλών αυτοάνοσων νοσημάτων.

Δύο ή περισσότερα αυτοάνοσα νοσήματα στη Ρευματολογία

Η ταυτόχρονη εμφάνιση δύο ή περισσότερων αυτοάνοσων νοσημάτων δεν θεωρείται ασυνήθιστη στον χώρο της Ρευματολογίας. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται συνήθως σε άτομα με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, ρευματοειδή αρθρίτιδα, σκληρόδερμα, σύνδρομο Sjögren, αγγειίτιδα και πολυμυοσίτιδα.[5].

Οι μελέτες έχουν δείξει ότι η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα είναι από τις πιο κοινές αυτοάνοσες ασθένειες που απαντώνται στο γενικό πληθυσμό. Σύμφωνα με την Healio Rheumatology, εάν κάποιος έχει μία από τις δύο αυτές παθήσεις, ο κίνδυνος να αναπτύξει την άλλη είναι 1,5 φορές υψηλότερος από εκείνους που δεν έχουν καμία πάθηση. [6]

Είναι ενδιαφέρον ότι υπάρχει μια αντίστροφη σχέση μεταξύ ρευματοειδούς αρθρίτιδας και σκλήρυνσης κατά πλάκας, που σημαίνει ότι εάν έχετε μία από τις δύο καταστάσεις, υπάρχει μειωμένη ευαισθησία να αναπτύξετε την άλλη. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά η λογικότερη εξήγηση είναι οι γενετικές παραλλαγές [7].

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι πολύ πιο διαδεδομένα στις γυναίκες απ’ ό, τι στους άνδρες.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Συμπερασματικά, τα άτομα που έχουν κάποια αυτοάνοση νόσο πρέπει να παρακολουθούν μήπως εμφανίσουν και κάποιαν άλλη.
Η εμφάνιση πολλαπλών αυτοάνοσων φαινομένων σ’ αυτή την περίπτωση υποδεικνύει την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης για την πιθανότητα ανάπτυξης νέας αυτοάνοσης νόσου σε επιρρεπείς ασθενείς.

 

 

1. Humbert P, Dupond JL, Vuitton D, et al. Dermatological autoimmune diseases and the multiple autoimmune syndromes. Acta Derm Venereol 1989;148(Suppl):1-8. [Google Scholar]
2. Humbert P, Dupond JL. Multiple autoimmune syndromes. Ann Med Interne 1988;139:159-68. [Google Scholar]
3. Humbert P, Dupond JL. The multiple autoimmune syndromes (MAS). Br J Dermatol 1997;136:468-9. [Google Scholar]
4. Klisnick A, Schmidt J, Dupond JL, et al. Vitiligo in multiple autoimmune syndrome: a retrospective study of 11 cases and a review of the literature. Rev Med Interne 1998;19:348-52. [Google Scholar]
5. Thompson DM, Robinson TW, Lennard-Jones J. Alopecia areata, vitiligo, scleroderma and ulcerative colitis. Proc R Soc Med 1974;67:1010-2. [Google Scholar]
6. Snooke JA, de Silva HJ, Jewell DP. The association of autoimmune disorders with inflammatory bowel disease. Q J Med 1989;72:835-40. [Google Scholar]