Oι υμενικές πτυχές είναι μία από τις πηγές πόνου στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος στα παιδιά και τους εφήβους (Fairbank JCT et al, 1984; Dugdale TW and Barnett PR, 1986). Η έσω και η έξω πτυχή του γόνατος είναι φυσιολογικές υμενικές πτυχές οι οποίες διαχωρίζουν τα διαμερίσματα του γόνατος στη διάρκεια της ανάπτυξης. Συνήθως είναι ασυμπτωματικές και έχουν μικρή κλινική σημασία. Όταν όμως αναπτύσσονται επανειλημμένα επεισόδια υμενίτιδας μέσα στις πτυχές, αυτές διογκώνονται, παχύνονται και αντικαθίστανται από ινώδη συνδετικό ιστό, χάνοντας την ελαστικότητά τους. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, ο αρθρικός χόνδρος διαβρώνεται. Έναυσμα της φλεγμονώδους αυτής διαδικασίας είναι άμεση κάκωση της υμενικής πτυχής και η καταπόνηση ή εσωτερικές διαταραχές του γόνατος (ελεύθερα σώματα, διαχωριστική οστεοχονδρίτιδα, ρήξη μηνίσκου).

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανισθούν μετά την εφηβεία ή μέχρις ότου δοθεί το έναυσμα από φλεγμονή της υμενικής πτυχής δευτεροπαθώς σε κάκωση. Επειδή η έσω υμενική πτυχή επεκτείνεται στο λιπώδες σώμα ή στον έσω μηνίσκο, μπορεί να αναφέρονται στην πρόσθια γραμμή της άρθρωσης και να αποδοθούν σε βλάβη του μηνίσκου. Τα συμπτώματα δημιουργούνται όταν οι παχυσμένες και ανελαστικές υμενικές πτυχές παγιδεύoνται και συμπιέζονται μεταξύ των μηριαίων κονδύλων κατά την απότομη κίνηση του γόνατος (Patel D, 1986; Dupont JY, 1997).

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ. Αν και το 20% των εφήβων και ενηλίκων έχουν υμενικές πτυχές, οι περισσότεροι είναι ασυμπτωματικοί (Thabit G and Micheli LJ, 1992).

Τα συμπτώματα του συνδρόμου υμενικής πτυχής γενικά είναι άτυπα, αναπτύσσονται αθόρυβα και σχετίζονται με τις δραστηριότητες (Patel D, 1986) και υποδύονται πολλά από τα ευρήματα τα παρατηρούμενα σε άλλες εσωτερικές απορρυθμίσεις του γόνατος, όπως ελεύθερα σώματα, ρήξη μηνίσκου και επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο.

Κλινικές εκδηλώσεις του συνδρόμου υμενικής πτυχής είναι εντοπισμένος πόνος στο γόνατο, επώδυνο «κλικ» με τις δραστηριότητες, αστάθεια, αίσθημα «πιασίματος» στο γόνατο και ψηλαφητή, ευαίσθητη υμενική πτυχή. Ο πόνος είναι βύθιος, διατιτραίνων και διαλείπων και εντοπίζεται στην περιοχή του έσω μηριαίου κονδύλου, μπορεί να διαρκεί μήνες ή χρόνια και επιδεινώνεται με τις δραστηριότητες, ιδιαίτερα με το ανέβασμα σκάλας και ενίοτε μετά από πολύωρη καθιστική θέση.

Ο ασθενής συχνά έχει αίσθημα «αρπάγματος» και «κλικ» μέσα στο γόνατο και, στο 50% των περιπτώσεων, διόγκωση του γόνατος, συνήθως μετά από έντονες ασκήσεις (Hardaker WT et al, 1980). Ακόμα, μπορεί να εμφανίζει στιγμιαίο μπλοκάρισμα της επιγονατίδας κατά την κάμψη και έκταση του γόνατος.

ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ :

• Ευαισθησία στην περιοχή του έσω μηριαίου κονδύλου ή ακριβώς έσω ή έξω από τον άνω πόλο της επιγονατίδας. Όταν η επιγονατίδα μετατοπίζεται παθητικά προς τα πλάγια, αυξάνεται η τάση την ασκούμενη στον εσωτερικό της σύνδεσμο επιδεινώνοντας τα συμπτώματα
• Υδραρθρος
• Κατάργηση της κινητικότητας του γόνατος
• Ψηλαφητός και, ενίοτε, ακουστός ξηρός κρότος και κριγμός της επιγονατίδας κατά την κάμψη και έκταση του γόνατος.
• Ενίοτε ψηλαφάται και η επώδυνη υπερτροφική υμενική πτυχή πάνω από τον έσω μηριαίο κόνδυλο όταν το γόνατο κάμπτεται σε 90ο.
• Ατροφία των τετρακεφάλων (σε προχωρημένες περιπτώσεις)
• Θετική δοκιμασία McMurray
• Θετική δοκιμασία φόβου (apprehension test). Οφείλεται σε άμεση ευαισθησία με την ψηλάφηση της πτυχής και όχι σε πραγματική αστάθεια της επιγονατίδας.

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Οι απλές ακτινογραφίες μπορεί να αποκλείσουν άλλα αίτια πόνου στην περιοχή του γόνατος. Η κατ΄εφαπτομένη απλή ακτινογραφία της επιγονατίδας μπορεί να αναδείξει την υμενική πτυχή.

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ. Eχει μεγάλη ευαισθησία, αλλά μικρή ειδικότητα (Derks WH et al, 1986).

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΔΙΠΛΗΣ ΑΝΤΙΘΕΣΗΣ. Μπορεί να δείξει την υπερεπιγονατιδική ή πρόσθια πτυχή.

ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Μπορεί να απεικονίσει την υμενική πτυχή.

ΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΗΜΑ ΟΣΤΩΝ. Mπορεί να δείξει μικρή εστιακή αυξημένη κατακρά-τηση του ραδιοϊσοτόπου, αλλά, κατά κανόνα, είναι αρνητικό (Brill DR, 1983; Dye SF and Boll DA, 1986).

ΔΙΑΓΝΩΣΗ. Η διάγνωση της υμενικής πτυχής γίνεται με την φυσική εξέταση και το ιστορικό και επιβεβαιώνεται με την αρθροσκόπηση. Οι περισσότερες υμενικές πτυχές διαπιστώνονται τυχαία στην αρθροσκόπηση του γόνατος (Dupont JY, 1997). Κλινικά, η ύπαρξη ψηλαφητής, τεταμένης πτυχής με την απουσία ενδαρθρικής συλλογής και η αναπαραγωγή του πόνου με την ψηλάφηση της έσω περιεπιγονατιδικής περιοχής θέτουν την διάγνωση του συνδρόμου υμενικής πτυχής, εφ΄όσον αποκλεισθούν άλλα αίτια πόνου στο γόνατο (Rovere GD and Adair DM, 1985).

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ :

• Δυσπλασία επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης (Patel D, 1986)
• Πόνος έξω καθεκτικού συνδέσμου
• Ρήξη μηνίσκου
• Σύνδρομο συμπίεσης επιγονατίδας
• Σύνδρομο Hoffa
• Υπεξάρθρημα επιγονατιδομηριαίας
• Χονδροπάθεια επιγονατίδας
• Χρόνια κάκωση νεύρων του έσω καθεκτικού συνδέσμου

ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Η ταινία μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά στη διάρκεια της διαγνωστικής αρθροσκόπησης και συχνά οδηγεί σε πλήρη ίαση.

Dr Κωνσταντίνος Τέμπος MD
Ρευματολόγος - Παιδορευματολόγος
Ολιστικός Ιατρός